Almanca Artikel Çekimi: Dört Hâlde der, die, das
Almancada artikel, ismin cinsiyetini ve cümledeki görevini gösterir. Doğru biçimi seçmek için önce kelimenin sözlükteki artikelini, sonra cümlede hangi hâli gerektiren yapının kullanıldığını belirlemelisin.
Belirli artikeller
Der, die, das çekilirken ismin cinsiyeti değişmez; değişen, artikelin cümledeki biçimidir. Örneğin der Mann, Akkusativde den Mann, Dativde dem Mann olur. Fiiller ve edatlar da hangi hâlin kullanılacağını belirleyebilir.
| Hâl | Eril | Dişil | Nötr | Çoğul |
|---|---|---|---|---|
| Nominativ | der | die | das | die |
| Akkusativ | den | die | das | die |
| Dativ | dem | der | dem | den |
| Genitiv | des | der | des | der |
Akkusativde yalnız eril artikelin değiştiğine dikkat et. Dativ çoğulda isim çoğu zaman ayrıca -n alır: mit den Kindern. İsim zaten -n ile bitiyorsa veya çoğulu -s ile kuruluyorsa ayrıca n eklenmez: mit den Frauen, mit den Autos.
Ein ve kein nasıl çekilir?
| Hâl | Eril | Dişil | Nötr |
|---|---|---|---|
| Nominativ | ein | eine | ein |
| Akkusativ | einen | eine | ein |
| Dativ | einem | einer | einem |
| Genitiv | eines | einer | eines |
Ein için çoğul biçim yoktur: ein Buch → Bücher. Olumsuz artikel kein, tekilde aynı ekleri alır; çoğulda Nominativ ve Akkusativ keine, Dativ keinen, Genitiv keiner olur. İyelik sözcükleri de benzer örüntüyü izler: mein Bruder, meinen Bruder, meinem Bruder.
Cümlede hangi hâl gerekli?
Der Lehrer erklärt die Aufgabe. — Öğretmen görevi açıklıyor; özne Nominativ.
Ich sehe den Lehrer. — Öğretmeni görüyorum; sehen burada Akkusativ nesne alıyor.
Sie hilft dem Kind. — Çocuğa yardım ediyor; helfen Dativ ister.
Das Fahrrad des Lehrers ist neu. — Öğretmenin bisikleti yeni; Genitiv aitlik ilişkisini gösteriyor.
Wir fahren mit einem Bus. — Bir otobüsle gidiyoruz; mit Dativ ister.
Sık hatalar ve pratik
Yalnız Türkçedeki eke bakarak karar verme. Für den Kurs ile mit dem Kurs farklı edatlara ve farklı hâllere sahiptir. Genitivde eril ve nötr isimlerin kendisi de sıklıkla -(e)s alır: des Buches. Bazı eril isimlerde ise N-deklinasyon geçerlidir.
Bir cümlede artikeli kapat, gerekçeyi söyle ve sonra cevabı kontrol et. Her seferinde “cinsiyet, sayı, hâl” sırasıyla düşün. İki hâlli edatlar ve kısa tekrarlar, tablo bilgisini gerçek kullanımda pekiştirmene yardımcı olur.