Almanca Ayrılabilir Fiiller: Kurallar ve Örnekler
Anrufen, aufstehen ve mitkommen gibi fiiller bir ön ek ve temel fiilden oluşur. Ön ekin yeri, cümlede çekimli fiilin hangi görevde kullanıldığına bağlıdır. Her cümlede ön eki sona atmak doğru değildir; yapıyı bütün olarak görmek gerekir.
Ana cümlede fiil çerçevesi
Bildirme cümlesinde çekimli fiil ikinci konumda, ayrılan ön ek sonda durur: Ich rufe dich morgen an. Burada anrufen, rufe … an biçiminde iki parçaya ayrılır. İkinci konum, mutlaka ikinci kelime demek değildir: Nach der Arbeit rufe ich dich an.
Soruda fiil başa gelebilir: Rufst du mich heute an? Ön ek yine sondadır. Emirde de benzer çerçeve vardır: Ruf mich bitte an!
Yan cümle ve modal fiil
Ich weiß, dass du morgen anrufst. Yan cümlede çekimli fiil sona gider ve ön ekle birleşir. “Dass du morgen rufst an” doğru değildir.
Modal fiille esas fiil mastar hâlinde kalır: Ich muss früh aufstehen. Cümlede çekimlenen parça muss olduğu için aufstehen ayrılmaz. Aynı yapı Kannst du morgen mitkommen? sorusunda da görülür.
Perfekt ve zu
Birçok ayrılabilir fiilde Partizip II, ön ek ile fiil kökü arasına ge alır: anrufen → angerufen, einkaufen → eingekauft. Örnek: Ich habe gestern eingekauft. Yardımcı fiil ve düzensiz kök ayrıca öğrenilmelidir: Der Zug ist abgefahren.
“Zu” gereken mastar yapılarında zu iki parçanın arasına girer: Ich versuche, früh aufzustehen. Ancak modal fiilden sonra genellikle zu kullanılmaz: Ich möchte mitkommen.
Sık kullanılan örnekler
- Der Kurs fängt um neun an. — Kurs dokuzda başlıyor.
- Wir hören jetzt auf. — Şimdi bırakıyoruz.
- Sie kauft am Samstag ein. — Cumartesi alışveriş yapıyor.
- Ich nehme meinen Pass mit. — Pasaportumu yanıma alıyorum.
- Er holt seine Tochter ab. — Kızını almaya gidiyor.
- Mach bitte das Fenster zu. — Lütfen pencereyi kapat.
- Wann kommst du zurück? — Ne zaman dönüyorsun?
- Der Zug fährt gleich ab. — Tren birazdan hareket ediyor.
Hataları azaltan çalışma
Be-, ver-, ent- gibi ön ekler ayrılabilir değildir: Ich verstehe die Frage. Ön ekin görünüşünden emin olamıyorsan fiili sözlükte çekimli örneğiyle kontrol et. Bazı ön ekler anlama ve vurguya göre farklı davranabilir.
Her yeni fiil için bir ana cümle, bir yan cümle ve bir Perfekt örneği yaz. Sonra chunk yöntemiyle boşluk bırakarak tekrar et. Cümleyi yalnız okumak yerine ön eki ve fiili kendin üret.